Spookschepen met olie die ronddrijven op de zee, om zo olieschaarste en tekorten te creëren? NineForNews.nl beweert dit hier net als anderen op onder andere social media.
Is dit waar? Is een dergelijke bewering ook maar ergens op gebaseerd is? Een factcheck, door Gemini.
Factcheck Olieschaarste
Het artikel van NineforNews (gebaseerd op een bericht uit 2022) suggereert dat schaarste en tekorten kunstmatig worden gecreëerd door schepen doelbewust niet te laten lossen.
Context en Nuance:
- De kern van het verhaal: Het is een feit dat schepen soms wekenlang voor de kust liggen of heen en weer varen zonder te lossen. Dit wordt in de scheepvaart “floating storage” (drijvende opslag) genoemd.
- De claim van “gecreëerde schaarste”: Hoewel het resultaat voor de consument (hogere prijzen) hetzelfde kan lijken, is de oorzaak meestal economisch of logistiek, niet een centraal gecoördineerd complot om de wereldbevolking uit te hongeren.
- Economische logica: Handelaren wachten vaak op een hogere prijs in de toekomst (contango). Als de prijs van diesel over een maand naar verwachting veel hoger is dan nu, is het rendabeler om het product op zee te houden, ondanks de hoge huurkosten van het schip.
Waarom varen schepen rond zonder te lossen?
Het fenomeen van schepen die niet kunnen of mogen lossen, heeft verschillende oorzaken:
1. Marktwerking en Speculatie (Contango)
Wanneer de toekomstige prijs van olie hoger is dan de huidige prijs, spreekt men van een contango-markt. Handelaren kopen olie goedkoop in, slaan het op in tankers en wachten met verkopen tot de prijs stijgt. Het schip fungeert dan als een drijvend magazijn.
2. Logistieke congestie en vergunningen
Soms wil een schip wel lossen, maar kan het niet:
- Wachttijden bij terminals: Havens zoals Rotterdam of Antwerpen hebben een beperkte capaciteit. Als de opslagtanks aan land vol zitten, moet het schip buiten blijven liggen.
- Douane en documentatie: Een schip mag pas lossen als alle vergunningen en douanepapieren in orde zijn. Bij sancties (zoals tegen Russische olie) moeten schepen soms weken wachten op juridische klaring of een koper die het risico durft te nemen.
3. “Dunkirk”-scenario’s en Arbitrage
Handelaren sturen schepen soms de oceaan op zonder definitieve bestemming. Ze hopen de lading tijdens de reis te verkopen aan de hoogste bieder (arbitrage).
Als de deal op het laatste moment afspringt, blijft het schip rondjes varen tot er een nieuwe koper is gevonden.
4. De “Schaduwvloot” (Shadow Fleet)
Sinds de sancties tegen Rusland is er een enorme vloot van oude tankers ontstaan die olie vervoeren buiten de reguliere kanalen om. Deze schepen varen vaak met uitgeschakelde transponders (AIS) en wachten op zee op “ship-to-ship” transfers om de herkomst van de olie te verhullen. Dit veroorzaakt onduidelijke vaarpatronen die door critici als “verdacht” worden bestempeld.
De invloed van vergunningen en handel
- Handel: Grote partijen zoals Vitol, Trafigura of Glencore bepalen wanneer olie de markt op komt op basis van winstmaximalisatie.
- Sancties: Vergunningen spelen een cruciale rol. Sinds het EU-embargo op Russische olie moeten schepen aantonen dat hun lading niet uit gesanctioneerde gebieden komt. Dit papierwerk kan leiden tot enorme vertragingen.
Conclusie
Hoewel het artikel van NineforNews terecht opmerkt dat er schepen doelloos rondvaren, is de interpretatie dat dit gebeurt om “tekorten te creëren” op zijn minst onvolledig en daarnaast onwaar.
De oorzaak is een combinatie van winstbejag door handelaren (wachten op hogere prijzen), logistieke opstoppingen in havens en de complexe juridische puzzel van internationale sancties.
Bronnen:
- International Energy Agency (IEA) – Rapporten over “Oil Market Report & Floating Storage”.
- Reuters Commodities – Verslaggeving over tankerschepen en marktcongestie.
- Port of Rotterdam – Informatie over ligplaatsen en overslagcapaciteit.
- Lloyd’s List – Analyse van de “Shadow Fleet” en wereldwijde scheepvaartbewegingen.
